English Language

درباره هپاتیت سی




فهرست مطالب


نقش کبد در بدن

کبد یکی از مهمترین و بزرگترین غدد داخلی بدن است. این عضو در مراقبت از عفونتها کمک می کند و میکروبها و سایر مواد سمی را از خون خارج می کند. همچنین کبد مسئولیت ذخیره انرژی برای به حرکت در آوردن عضلات، کنترل قند خون، تنظیم کلسترول و نیز مسئولیت کنترل چندید هورمون و آنزیم دیگر را به عهده دارد.

اختلال در عملکرد این عضو باعث بیماری می شود. این اختلال ممکن است در اثر عوامل مختلفی از جمله ویروس ها، داروها، الکل، سموم یا غیر فعال شدن غیر طبیعی سیستم ایمنی بدن (اتو ایمیون) ایجاد گردد.

شایعترین نوع بیماری کبدی توسط گروهی ویروس به نام هپاتیت ایجاد می شود که از مهمترین این ویروسها، ویروس هپاتیت A,B,C,E می باشند.
فهرست مطالب

هپاتیت سی چیست؟

هپاتيت سی نوعي بيماري كبدي است كه در اثر عفونت با ويروس هپاتيت سی رخ مي دهد. ويروس هپاتيت سی در سلولهاي كبدي زندگي مي كند و موجب التهاب كبد (هپاتيت) مي شود. اين ويروس همچنين مي تواند موجب آسيب هاي دائمي كبد مثل سيروز (تنبلي كبد)، سرطان كبد و نارسايي كبد گردد. بسياري از بيماران تا زمانيكه دچار آسيب كبدي شوند، از بيماري خود بي اطلاع هستند و اين امر ممكن است چندين سال پس از آلوده شدن فرد به ويروس هپاتيت سی رخ دهد. بلافاصله پس از اينكه فردي به ويروس هپاتيت سی آلوده شود، وارد مرحله كوتاه مدت و ابتدايي (فاز حاد) بيماري مي گردد. در بعضي افراد پس از اين مرحله ويروس هپاتيت به طور دائمي از بدن پاك شده و هرگز مشكل كبدي پیش نمي آيد و لي حدود 85% افرادي كه به اين ويروس مبتلا مي شوند وارد فاز پيشرفته و طولاني مدت بيماري (هپاتيت C مزمن) مي شوند.

توضیح اینکه پاره ایی از مطالب فوق از کتاب هپاتیت سی نوشته دکتر موید علویان، نشر پژواك علم آريا 1387 برگرفته شده است.
فهرست مطالب

شیوع هپاتیت سی

ساليانه حدود 170 هزار مورد آلودگي جديد به اين ويروس شناسايي مي شود. 8 تا 10 هزار مورد مرگ و مير در سال ناشي از بيماري كبدي در اثر هپاتيت مي باشد. امروزه هپاتيت سی مهمترين دليل جهت انجام پيوند كبد در امريكاست. بيماري هپاتيت سي در اروپاي شرقي و افريقا شايع تر از امريكاست . در مصر 15 تا 20 درصد مردان به هپاتيت سی مبتلا هستند.

كشور ايران از نظر ميزان شيوع اين بيماري از جمله مناطق پاك و با شيوع كم مشخص گرديده است ولي شيوع هپاتيت سي طي 30 سال گذشته به تدريج در كشور افزايش يافته است. آمار دقيقي از ميزان ابتلا در كشور ما وجود ندارد، ولي تخمين زده مي شود كه حدد 200 تا 300 هزار نفر مبتلا در كشور داشته باشيم . به هر حال به نظر مي رسد كه كمتر از 1% از جمعيت كشور دچار اين بيماري باشند.
فهرست مطالب

راههای انتقال ویروس هپاتیت سی
  1. انتقال از طریق خون آلوده

    يكي از راههاي انتقال ويروس هپاتيت سي تماس با خون آلوده است . ويروس هپاتيت سي در محيط خارج از بدن و درون خون خشك شده تا سه ماه زنده مي ماند ولي با جوشاندن در 100 درجه سانتي گراد و به مدت 5 دقيقه از بين مي رود.

    ويروس هپاتيت سي يكي از ويروس هاي منتقله از راه خون است و تا قبل از معرفي آزمون هاي شناسايي اين ويروس مهمترين راه انتقال اين بيماري تزريق خون بوده است. اين بيماري در كساني كه به طور مرتب از خون و فراورده هاي خوني استفاده مي كنند مانند بيماران مبتلا به هموفيلي، تالاسمي و دياليزي شيوع بيشتري دارد. اين موضوع نشانگر اهميت خون و فراورده هاي خوني آلوده در انتقال اين بيماري است.

    البته بعد از سال 1970 ميلادي و غربالگري همه خون هاي اهدايي از نظر هپاتيت سي و معدوم كردن خون هاي آلوده، شيوع هپاتيت به دنبال تزريق خون به طور جدي كاهش يافته است.

    بنابراين اگر شك به ابتلاي خود به هپاتيت سي داريد، از اهداء‌ خون خودداري كرده و آزمايش دهيد.

  2. انتقال در بین معتادین به مواد مخدر تزریقی

    اعتياد به مواد مخدر تزريقي از علل مهم ابتلا به ويروس هپاتيت سي مي باشد. استفاده از سرنگ به صورت مشترك در بين معتادان به مواد مخدر تزريقي يكي از راههاي انتقال انواع عفونت ها از جمله هپاتيت بي، سي و ايدز مي باشد. اعتياد به ساير انواع مخدر ها نظير كوكاكئين و استنشاق آن از راه بيني، راه ديگر انتقال اين بيماري است. خطر بزرگي كه معتادان به مواد مخدر را تهديد مي كند، ابتلا به گونه هاي مختلف ويروس هپاتيت سي است كه موجب بروز بيماري با شدت بيشتر مي شود. در اين موارد پاسخ به درمان با داروهاي ضد ويروسي كم مي شود.

  3. انتقال از طریق خالکوبی و ...

    سوراخ كردن پوست با يك سوزن به منظور خالكوبي، يكي از راههاي شناخته شده انتقال ويروس هپاتيت سي مي باشد.انجام ساير انواع خالكوبي كه به جهت زيبايي چهره انجام مي شود نظير خالكوبي ابرو يا تاتو كردن نيز يكي از راههاي انتقال اين ويروس مي باشد.

  4. هپاتیت و بیماران خاص

    بيماران مبتلا به تالاسمي، هموفيلي و نارسايي مزمن كليه كه تحت همودياليز قرار مي گيرند در معرض ابتلاء به هپاتيت سي هستند. طبق آمارهاي موجود بيش از 15 درصد بيماران مبتلا به نارسايي مزمن كليه، 75 درصد بيماران دچار هموفيلي و 20 درصد بيماران تالاسمي مبتلا به هپاتيت سي هستند.

  5. انتقال از راه تماس جنسی

    انتقال بيماري هپاتيت سي به دنبال تماس جنسي در داخل خانواده شايع نيست. آمارهاي موجود خطر كمتر از 5% را نشان مي دهد. ميزان انتقال آن به طول مدت ازدواجو مقدار ويروس موجود در خون بستگي دارد. البته خطر انتقال جنسي در موارد تماس جنسي خارج از چارچوب خانواده و با افراد متعدد بيشتر است. بايد توجه داشت این ویروس از طريق بغل كردن، بوسيدن، سرفه يا عطسه كردن و آب يا غذاي مشترك منتقل نمي شود. هم چنین جداسازي وسايل زندگي مثل قاشق و بشقاب ضروري نيست ولي جدا نمودن وسايل شخصي مثل مسواك، ريش تراش، ناخن گير، برس، حوله و وسایل حمام ضروري است.
    فهرست مطالب

سوالات متداول
  • اگر لباس کسی آغشته به خون بیمار مبتلا به هپاتیت بی یا سی شود، چه اقداماتی باید انجام داد؟

    درصورتيكه لباس يا هر شيء ديگري به خون فرد آلوده آغشته شود،‌ در ابتدا بايد خون را با آب سرد در حاليكه دستكش به دست است كاملا شسته شود. چون ويروس در خون خشك شده هم تا مدتي باقي مي ماند، بنابراين بايد خون كاملا پاك شود. سپس با دو روش مي توان وسيله را ضد عفوني كرد:

    1-     استفاده از مواد ضدعفوني كننده مانند مايعات سفيد كننده و مواد كلردار براي مدت 20 دقيقه

    2-     جوشاندن براي مدت 20 تا 30 دقيقه

  • آیا برای مبتلایان به هپاتیت سی محدودیتی از نظر ازدواج وجود دارد؟

    همانطور که ذکر شد، يكي از راههاي انتقال هپاتيت سي مي تواند انتقال از راه تماس جنسي با فرد آلوده باشد، ولي شانس اين انتقال بسيار پايين است،‌ بطوريكه در اغلب موارد هپاتيت سي از همسر به طرف مقابل منتقل نمي شود. بنابراين فرد آلوده به هپاتيت سي مي تواند ازدواج كند و مي تواند بچه دار شود ولي توصيه هاي پزشكي را رعايت كند.

    فهرست مطالب
پیشگیری

ابتلا به بيماري هپاتيت سي عواقب بدي را به دنبال دارد. با توجه به درمان مشكل و پر هزينه آن، مهمترين راه مقابله با اين بيماري پيشگيري است. متاسفانه تا به حال واكسن موثري جهت جلوگيري از ابتلا به اين بيماري شناخته نشده است ولي توجه به راههاي انتقال و جلوگيري از انتشار بيماري مهم است.
فهرست مطالب

مراقبت های لازم جهت پیشگیری از ابتلای دیگران
  1. از وسايلي نظير ناخن گير، ريش تراش و مسواك به طور مشترك استفاده نكنيد.

  2. محل هاي آلوده به خون به صورت كامل ضد عفوني مي شوند.

  3. زخم هاي پوستي در افراد مبتلا بايد با چسب زخم پوشيده شوند.

  4. لازم است سرنگ مورد استفاده جهت تزريق دارو نظير اينترفرون به شيوه مطمئن در سطل آشغال قرار گيرد تا موجب زخمي شدن ساير افراد نشود.

  5. هنگام تماس جنسي از كاندوم استفاده كنيد (در مورد ضرورت آن اختلاف نظر وجود دارد).

  6. اگر به دندانپزشك مراجعه مي كنيد، به دليل تماس ايشان با ترشحات دهان و خون شما امكان ابتلاي او وجود دارد و البته امكان انتقال به ديگران (در صورت عدم رعايت نكات بهداشتي در ضد عفوني كردن وسايل) وجود دارد، لذا بايد به پزشك، ابتلاي خود را اطلاع دهيد.

افراد چاق و سيگاري در معرض تشديد بيماري هپاتيت سي هستند.
فهرست مطالب

علائم و نشانه ها

دو نوع هپاتيت سي وجود دارد، نوع اول هپاتيت سي حاد ناميده مي شود و به معناي عفونت كوتاه مدت است علائم اين مرحله شبيه آنفلوآنزاي خفيف است . نوع دوم كه هپاتيت سي مزمن ناميده مي شود به اين معناست كه فرد به نوعي عفونت جدي تر و طولاني مدت مبتلا شده است. اكثر بيماران وارد مرحله مزمن مي شوند ولي همچنان بدون علامت باقي مي مانند، به همين علت در بسياري از موارد ديده مي شود كه فرد تا 15 سال يا بيشتر تشخيص داده نشده باقي مي ماند و به صورت اتفاقي، بعد از اهداء خون يا بررسي كامل پزشكي متوجه ابتلاء به هپاتيت سي مي گردد.

اگر علائم هپاتيت سي در فردي ظاهر شوند اين علائم ممكن است شامل موارد زير باشند:‌

خستگي، تب اندك، سر درد، گلو درد خفيف، كاهش اشتها، تهوع، استفراغ، درد قسمت فوقاني راست شكم (روي كبد)، درد مفاصل، خارش پوست، درد عضلاني، ادرار پر رنگ و زردي (حالتي كه در آن پوست و سفيدي چشم بيمار به سمت زردي مي رود).

هپاتيت سي به آهستگي موجب آسيب كبد بيمار مي شود. حدود 85% افراديكه وارد مرحله مزمن بيماري مي شوند، پس از 20 سال يا بيشتر دچار آسيب شديد كبد و اسكار كبدي (سيروز) مي شوند . علائم سيروز عبارتند از:‌

  • قرمزي كف دستها (بعلت گسترش و اتساع عروق خوني كف دست)
  • تجمعي از عروق خوني زير پوست به شكل عنكبوت قرمز كوچك . اين حالت معمولا روي قفسه سينه، شانه ها و صورت ديده مي شود.
  • تورم شكم، پاها و صورت.
  • خونريزي از وريد هاي متسع شده دستگاه گوارش كه خونريزي واريسي گفته مي شود و به صورت ملنا (مدفوع سياه) خود را نشان مي دهد.
  • آسيب دستگاه عصبي و مغز كه انسفالوپاتي ناميده مي شود. انسفالوپاتي مي تواند علائمي مانند گيجي و اختلالات حافظه و تمركز را در پي داشته باشد.

  • فهرست مطالب
تشخیص هپاتیت سی

هپاتيت سي با بررسي شرح حال بيمار، معاينه وي و آزمايشهاي خوني تشخيص داده مي شود. غالبا ميزان آنزيمهاي كبدي در خون مبتلايان به هپاتيت سي بالا است. هنگامي كه پزشك به هپاتيت سي مشكوك شود، وجود آنتي باديهاي ضد هپاتيت سي (HCV Ab) را در خون بيمار بررسي مي نمايد. در صورتيكه آنتي باديهاي ضد هپاتيت سي در خون بيمار وجود داشته باشد، براي تشخيص قطعي هپاتيت سي بايد خون بيمار با آزمايش ريبا و (PCR) پي سي آر (HCV RNA) مورد بررسي قرار گيرد. وجود آنتي باديهاي ضد ويروس هپاتيت سي در خون بيمار نشانگر اين است كه فرد در گذشته با ويروس تماس داشته است ولي وجود مواد ژنتيكي (HCV RNA) هپاتيت سي در خون بيمار نشان مي دهد كه وي در حال حضر مبتلا به هپاتيت سي است. ويروس هپاتيت سي انواعي دارد و به همين دليل قبل از شروع درمان بررسي ژنوتيپ ضروري است. موارد 1a و 1b شديد تر از 3a و 2a مي باشند. انجام شمارش ويروس (PCR) نيز كمك كننده است.

در اكثر موارد جهت تعيين اينكه آيا ويروس هپاتيت سي موجب اسكار در كبد شده است يا خير، بيوپسي از كبد صورت مي گيرد. به اين منظور پزشك به سادگي و با بي حسي موضعي، سوزني را از فضاي بين دنده هاي بيمار وارد كبد نموده و نمونه كوچكي از بافت كبد را جهت بررسي زير ميكروسكوپ جدا مي كند. البته اخيرا وسيله پيشرفته اي به نام فيبرواسكن در اختيار پزشكان قرار دارد كه به كمك آن، بدون انجام بيوپسي نيز ميتوان مشكل آسيب كبدي را برطرف كرد.
فهرست مطالب

درمان هپاتیت سی

هدف از درمان هپاتيت سي محدود كردن و باز داشتن ويروس از آسيب رساندن جدي وبيشتر به كبد مي باشد. درمان مقدماتي هپاتيت سي بستگي به اين دارد كه به شكل حاد يا مزمن آن دچار شده باشيد.

در شكل حاد و كوتاه مدت، به دليل عدم اطلاع از بيماري و بدون علامت بودن آن، معمولا درمان صورت نمي گيرد. در صورت اطلاع از بيماري، درمان در پيشگيري از بيماري طولاني مدت نقش خواهد داشت. در هر صورت در مورد درمان يا عدم درمان موارد حاد پزشك تصميم گيرنده است.

درصورتيكه پزشك معالج درمان دارويي را لازم بداند، درمان با اينترفرون و ريباويرين صورت مي گيرد. آمپول اينترفرون به صورت هفته اي سه بار تزريق مي شود. مقدار و مدت مصرف آن را پزشك تعيين مي كند. بيماران بايد حداقل ماهي يك بار جهت بررسي و انجام آزمايشات مراجعه نمايند. امروزه اينترفرون جديدي به نام پگيليتد – اينترفرون(پگافرون) معرفي شده كه هفته اي يك بار تزريق مي شود. هپاتيت سي قابل درمان است و در صورت مصرف دقيق دارو تحت نظر پزشك، امكان ريشه كني آن وجود دارد. ميزان پاسخ به درمان، به ميزان آسيب كبدي بيمار، مقدار ويروس موجود در بدن وي و نوع ويروس هپاتيت سي كه فرد به آن مبتلا شده است بستگي دارد.

بخش مهمي از درمان هپاتيت سي به مراقبت فرد از خود بستگي دارد. بيمار مي تواند با انجام ورزش، مصرف غذا و ميوه هاي سالم، ترك دخانيات ، پرهيز از مصرف الكل، مواد مخدر و داروهايي كه موجب آسيب كبدي مي شوند، از آسيب بيشتر كبد جلوگيري كرده و وضعيت بهتري داشته باشد.

طول مدت درمان در موارد مزمن، بستگي به نوع ويروس هپاتيت سي از 6ماه (براي آلودگي با نوع 2و3ويروس) تا 1سال (براي آلودگي با نوع 1و 4ويروس) متفاوت است. درمان تركيبي پگيليتد اينترفرون و ريباويرين در اكثر موارد باعث درمان بيماري مي شود. پاسخ به درمان در مورد بيماراني كه با نوع 3و2 بيماري آلوده شده اند 90-80 درصد و در بيماراني كه با نوع 4و1 بيماري آلوده شده اند70-60 درصد گزارش شده است.
فهرست مطالب